تخت جمشید
پروردگار دستانش را برآورد،
که دستان مردمی است که کار می کنند،
و به آنها گفت: بنا کنید شهر را!
و شهر بنا گردید....
پروردگار دستانش را برآورد،
که دستان مردمی است که کار می کنند،
و به آنها گفت: ویران کنید شهر را!
و شهر ویران گردید...... آستوریاس
آن روز که این بنای خارق العاده سر برافراشت، انسان ها مثل امروز هنوز جاهل تر از آن بودند که عظمت را قدر بدانند. سال ها دقت، نیرو و هنر صرف ساختن آن ستون های بلند، سقف های زیبا و دیوار های کنده کاری شد. این بنا روح داشت، روحی عظیم، روحی بلند پرواز اما نه به بلندای جهالت انسان ها، که مثل روح تمام رویا های حقیقی توسط فرهیختگان دمیده و توسط فرومایگان قربانی شد. قربانی جهالت انسانی وحشی که از دامان یکی از بزرگترین فیلسوفان تاریخ بیرون آمده بود. کسی که از دوردست ها تاخت، جان داد و جان گرفت تا به آنجا برسد. او هم از دیدن این زیبایی مجسم حیران شده بود. همه چیزدقیق و همه چیز زیبا. انسان هیچ وقت این قدر به خدایان نزدیک نبوده است و این قدر دور... اسکندر فرمان داد که بنا را به آتش بکشند.
در دین هندو آیین قربانی آتش پل ارتباطی انسان با خدایان بود. قربانی ها را در آتش می گذاشتند تا "آگنی" خدای آتش آنها را به خدایان دیگر برساند. "آگنی" هم خدای آتش بود و هم خود آتش. واسطه ای بود که قربانی در آن صورت می گرفت و سپس قربانی ها را با دود خود به آسمان ها می برد و جسم بی جان را به "یاما" خدای مرگ می سپرد.
آن روح عظیم در آتش سوخت، آهسته آهسته نابود شد و فریاد بلندش تمام جهانیان را کر کرد. شعله های آتش زبانه کشید و آن روح بزرگ را از تن جدا کرد. جهالت عظیم قربانی عظیمی را می طلبید. آن روح برای همیشه با "آگنی" به آسمان رفت و آن چه باقی ماند به "یاما" تقدیم شد و بوی مرگ گرفت. با این حال این کالبد بی جان هم به جان چنگ می زند.
آن چه زمانی روح زمانه بود اکنون کالبدی است که هر روز بیشتر می میرد. پارسه در تمام طول تاریخش با جهالت جنگیده است. چه آن زمان که روحش قربانی شد و چه اکنون که کالبدش به یغما می رود. افسوسی دردناک، آن روح بزرگ اکنون جسدی تحلیل رونده در دستان "یاما"ست. چه هنری و چه تداومی در پس این سالیان، و چنین بیهوده...